10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü kapsamında Dünya Sağlık Örgütü’nün her yıl bir tema belirlediğini anlatan Beykoz Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mansur Beyazyürek, 2019 yılının temasının ‘İntihar’ olarak belirlendiğini açıkladı. İntiharın sebepleri hakkında bilgi veren Beyazyürek, herhangi bir ruhsal sorunu olan veya yardıma ihtiyaç duyan kişilerin psikiyatrist ya da psikologlardan yardım alması gerektiğini söyledi.   

Ruhsal rahatsızlıklar içinde intihara en çok neden olan durumların depresyon ve madde kullanımı olduğunu belirten Beyazyürek, bunların altında yatan dinamiklerin araştırılması gerektiğini söyledi. Globalleşen dünyada Türkiye’deki sorunları diğer ülkelerdeki sorunlardan soyutlamanın mümkün olmadığı ifade eden Beyazyürek, “Bizde deprem oluyorsa bütün dünyada oluyor. Ya da ekonomik bir kriz yaşanıyorsa yine bu bütün dünyanın sorunu. Asıl sorun olarak son 50 yılda maddeleşen bir dünyadan bahsedebiliriz.

Sürekli tüketen bir toplum olduk. İnsanın ruhsal yapısı ihmal edilerek, insana satılabilecek her şey satılarak insan bu şekilde mutlu edilmeye yöneltiliyor. ‘Buzdolabının çift kapılısı’, ‘Arabanın farklı modeli’ derken sanki maddedeki değişiklikler insanı mutlu edecekmiş mesajı veriliyor. Dağda akan su, pet şişelere doldurularak satılıyor. 30 – 40 sene önce buna gülüp geçerdim ama artık öyle değil” dedi.Öğrenilmiş çaresizlik içerisindeyiz

Manevi değerlerin bile dejenere edildiğini anlatan Beyazyürek, sözlerini şöyle sürdürdü: “İnsan kendini temsil eden maddeden çok daha başka bir şey. Bir ruhsal yapımız var ve bunun tatmin olması lazım. Dolayısıyla bu tüketim çılgınlığında insan bocalamaya başladı. Deprem ve ekonomik krizler ile işin içinden çıkılamaz oldu. Ve maalesef yöneticiler insanlara çaresizliği öğrettiler. Biz öğrenilmiş çaresizlik içindeyiz şu anda. ‘Nasıl davranayım da ben kendimi daha mutlu hissedeyim?’in içinden çıkamaz olduk. Bankalara borçlandık. Basit geçimsizlikler, kadına, hayvana ve çocuğa şiddet, taciz arttı. Bütün bunların altında bir doyumsuzluk, ruhsal dünyamızın bir türlü toparlanamaması yatıyor. Bunların sonunda da intiharlar görülüyor.”

Sorumluluğu olmalı

“Ruhsal bir sorunu olan kişiler psikiyatrist ve psikolog gibi sorumluluğu olan insanlara müracaat etmeli” diyen Beyazyürek, “Ben ev yaptıracaksam mimara giderim, bakkala değil. Eğer kişinin yaptığı işten bir sorumluluğu, yetkinliği ve belgesi yoksa ona müracaat etmeyin ve güvenmeyin. Bana gelen birinin beni şikayet edebileceği birçok yer var. Ancak kendine ‘Yaşam koçu’ diyen herhangi birine gittiği zaman bunun hiçbir sorumluluğu yok” uyarısında ve önerisinde bulundu.

Panelde günümüz insanının yaşadığı ruhsal sorunlar ile uygulanan tedavi yöntemlerindeki hatalara değinen Beykoz Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mansur Beyazyürek, geleneksel uygulamalardaki yanlışlara dikkat çekti. Beyazyürek, “Günümüz insanı kendisinde kaygı, çatışma, belirsizlik, endişe, kontrol dışılık yaratan bilgi ve uyaranlarla baş etmekte zorlanıyor; birbiriyle çatışan, çelişki uyandıran, nasıl baş edeceğini bilemediği, tanımadığı yeni uyaranlarla karşı karşıya kalıyor. Ancak geleneksel psikiyatri klinikleri, ruh sağlığı sorunlarına hizmet etmekte artık yetersiz” dedi.Beykoz Üniversitesi Rektörlük Yerleşkesi Konferans Salonunda gerçekleştirilen ‘Dünya Ruh Sağlığı Panelinde uzmanlar bireysel ve toplumsal ruh sağlığımızı tüm dünyadan istatistiki bilgilerle masaya yatırdı. Konuya ilişkin çözüm önerileri sundu. Moderatörlüğünü Öğretim Üyesi Petek Akman Özdemir’in yaptığı panele Beykoz Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mansur Beyazyürek ile Psikolog Deniz Ergül konuşmacı olarak katıldı. Beyazyürek, ruhsal hastalıkların sanılanın aksine toplumun bütününü ilgilendiren bir sorun olduğunu ve sanılandan daha sık görüldüğünün altını çizdi. İstatistiki verilerle ruh sağlığı hizmetlerinin yetersiz kaldığının bilgisini verdi.300 milyondan fazla kişi depresif

Beyazyürek, ruhsal sorunların tedavi edilmediğinde hem bireyi hem de toplumu etkilediğini ve çeşitli kayıplara yol açabildiğini söyledi. Günümüzde insanların yüzde 25’inin yaşamın bir döneminde ruhsal hastalıklardan etkilendiğini belirten Beyazyürek, sözlerine şöyle devam etti: “75 yaşına gelmiş kişiler arasında herhangi bir ruh hastalığı yaşamış olanların oranı yüzde 50.8. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre 300 milyondan fazla kişide depresif bozukluklar var. 250 milyondan fazla kişi kaygı bozukluklarından muzdarip. Her iki hastalığın neden olduğu üretkenlik kaybının dünya ekonomisine olan maliyeti ise 1 trilyon dolarından fazla.”Tüm dünyada yeni modeller tartışılmalı

Ruh sağlığı sorunlarının gündelik yaşamı ciddi boyutlarda etkilediğini ifade eden Beyazyürek, “Günümüz insanı kendisinde kaygı, çatışma, belirsizlik, endişe, kontrol dışılık yaratan bilgi ve uyaranlarla baş etmekte zorlanıyor; birbiriyle çatışan, çelişki uyandıran, nasıl baş edeceğini bilemediği, tanımadığı yeni uyaranlarla karşı karşıya kalıyor. Ancak geleneksel psikiyatri klinikleri, ruh sağlığı sorunlarına hizmet etmekte artık yetersiz. Prof. Dr. Mazhar Osman Uzman, ‘Delilik bir hastalıktır, zatürre gibi, sarılık gibi, apandisit gibi…’ der. Mazhar Osman’dan bu yana psikiyatride tıbbileştirme söz konusudur. Bu durum köklü bir tartışma ve eleştiriye tutulmadı. Bio’ya ağırlık verilerek toplumun gereksinimleri karşısında bir psikiyatri gelişti. Hâlbuki bilgi üretiminde ve uygulanmasında aşırı tıbbileştirici, uzmanlaştırıcı yaklaşım insan doğasının karşıtı olabilen sorunlar doğuruyor. Bilgi ve uygulanması aşırı teklileştiriliyor. Bu nedenlerden dolayı Türkiye’de ve dünyada artık yeni bir psikiyatri modeli tartışılmalı ve bu tartışmanın dinamikleri insanların somut sorunları olmalı” diye konuştu.Türkiye mutlu ülkeler arasında sondan 4’üncü

Sağlık Bakanlığı’nın istatistiklerini açıklayan Beyazyürek, raporda yılda yaklaşık 9 milyon kişinin, ruh ve sinir hastalıkları nedeniyle doktora başvurduğunu kaydetti. Beyazyürek şunları anlattı: “Antidepresan kullanımı son 5 yılda yüzde 27 arttı. Bu artışın önemli bir nedeni internet, sosyal medya ya da kulaktan dolma bilgilerle ilaç kullanımı. Depresyon, kaygı bozukluğu olan hastaların yalnızca 3’te 1’i psikiyatriste gidiyor. 2016 yılının ilk dokuz ayında 33 milyon 368 bin 916 kutu antidepresan tüketildi. 145 ülkede 154 bin kişi üzerinde gerçekleştirilen 2018 Gallup Küresel Duygu Raporu’ndaki en mutlu ülkeler sıralamasına göre Türkiye 53 puanla sondan 4’üncü sırada. Türkiye’yi Tunus, Yemen, Afganistan takip ediyor.”