Beykoz’un Kanlıca Mahallesi’nde bir süredir restorasyon çalışmaları sürdürülen Mimar Sinan eseri Gazi İskenderpaşa Camii, Enderun usulü teravih namazı ile yeniden kapılarını açmaya hazırlanıyor.
Beykoz’da, Mimar Sinan’ın ilk eserlerinden biri olarak kabul edilen Kanlıca’daki Gazi İskenderpaşa Camii’nde yaklaşık 20 aydır devam eden kapsamlı restorasyon çalışmaları tamamlandı. Mağusa Fatihi olarak da bilinen Gazi İskender Paşa tarafından yaptırılan tarihi cami, 10 Mart Salı günü yeniden cemaatle buluşarak ibadete açılacak.
Açılış programı, 18. Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş’ın katılımıyla gerçekleştirilecek. Program kapsamında Osmanlı’dan günümüze kadar ulaşan Enderun usulü teravih namazı geleneği de Kanlıca’da yeniden yaşatılacak.
Teravih namazı sırasında Beykoz Müftülüğü’nün ilahi ekibi de Enderun usulüne uygun icralarla programa eşlik edecek.
Öte yandan tarihi cami ve çevresindeki yapı topluluğu zaman içerisinde çeşitli onarımlardan geçti. 19. yüzyılda külliyeye bazı ek yapılar da kazandırıldı. Tanzimat dönemi devlet adamlarından M. Sadık Rıfat Paşa (ö. 1857) türbeye bitişik bir muvakkithane inşa ettirirken, aynı yıllarda caminin doğu yönüne zemin katı kahvehane olarak kullanılan fevkani bir mektep yaptırıldı.
1925 yılında Üsküdar ile Beykoz’u birbirine bağlayan yolun genişletilmesi çalışmaları sırasında Kanlıca’nın merkezinde yer alan bu küçük külliye önemli ölçüde zarar gördü. Daha önce 1916’da yangın geçirerek harap hale gelen hamamın yanı sıra camiyi üç yönden çevreleyen hazire, çevre duvarları, üç avlu kapısı, fevkani mektep, caminin mihrap duvarının arkasındaki ahşap imam meşrutası ve yanındaki aşhane (imaret) ortadan kaldırıldı. Ayrıca camiyi çevreleyen ve hazireleri gölgelendiren asırlık ağaçların bir kısmı da bu süreçte kesildi.
1930 öncesinde caminin sağ ve kıble tarafında kabristan bulunduğu, mihrap önünde Nevres Paşa’nın kabrinin yer aldığı, tabutluk ile daha sonra bekar odası ve kahvehane olarak kullanılan aşhane, iki oda, imam meşrutası ve iki katlı bir evin de bölgede bulunduğu; ancak yol genişletme çalışmaları sırasında bu yapıların da yok edildiği biliniyor.
Araştırmacı Cabir Vada’ya göre cami ve çevresindeki bölümler 1895, 1910, 1926 ve 1942 yıllarında çeşitli onarımlar gördü. 1944 yılında hazırlanan rölövelerde ise yapının ihata duvarı ve üç kapısı bulunan bir avlu içerisinde yer aldığı görülüyor.
Yaklaşık 20 aylık restorasyonun ardından tarihi caminin yeniden ibadete açılmasıyla birlikte Kanlıca’da önemli bir kültürel ve dini geleneğin de yeniden yaşatılması bekleniyor.
